Του Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου, Πανοσιολ. Αρχιμ. Επιφανίου Ζαχαράκη.
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Κυριακή Β’ των Νηστειών, σήμερα, και το ευαγγελικό ανάγνωσμα μας διηγείται τη θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ. Ο Χριστός εξαρχής προσπαθεί να επουλώσει τη ρίζα του κακού που είναι η αμαρτία. Γι’ αυτό και η πρώτη κίνηση αγάπης του Χριστού προς τον παραλυτικό δηλώνεται με τηφράση: «Τέκνον αφέωνται σοι αι αμαρτίαι σου», δηλαδή«Παιδί μου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου». Ίσως ο λόγος αυτός να ακούγεται παράδοξος για έναν άνθρωπο παράλυτο που πηγαίνει να βρει τη γιατρειά του, γιατί εκείνο που πάσχει είναι το σώμα του και όχι η ψυχή του. Αυτό το σημείο είναι πολύ σημαντικό, καθώς ο Χριστός συνδέει τη σωματική θεραπεία με τη συγχώρεση των αμαρτιών, τονίζοντας πως η αληθινή θεραπεία του ανθρώπου δεν αφορά μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και την πνευματική αποκατάσταση. Ο Κύριος, ως ο καρδιογνώστης των ψυχών μας, βλέπει ότι η παράλυση εκείνου του ανθρώπου ήταν ο καρπός της αμαρτίας και θέλησε να γιατρέψει πρώτα την ψυχή του που ήταν άρρωστη.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τονίζει ότι, ο θάνατος ήρθε στον κόσμο εξαιτίας της αμαρτίας και μόνο ο Χριστός μπορεί να τον νικήσει και να φέρει ζωή στην ανθρωπότητα. Επομένως, ο Κύριος χτυπά τη ρίζα του κακού. Οι Φαρισαίοι όμως, οι οποίοι συνεχώς προσπαθούν να βρουν αφορμές για να κατακρίνουν τον Χριστό, διερωτήθηκαν: Πώς συγχωρεί αμαρτίες; Αυτή την εξουσία την έχει μόνο ο Θεός. Αμέσως ο Κύριος καταλαβαίνει την εσωτερική απορία τους, γι’ αυτό και λέγει: «μην σκέφτεστε πονηρά». Μήπως είναι πιο εύκολο να πω, πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου; Στρέφεται λοιπόν προς τον παράλυτο και με τη θεϊκή του αυθεντία φωνάζει: «Σήκω πάνω, πάρε το κρεββάτι σου και πήγαινε σπίτι σου». Και ευθύς ο λόγος Του έγινε πραγματικότητα.
Συχνά νομίζουμε, εμείς οι άνθρωποι, ότι οι στερήσεις, η φτώχεια, οι ασθένειες, οι θεομηνίες και ο θάνατος αποτελούν τις μεγαλύτερες συμφορές του κόσμου τούτου και αναμφισβήτητα είναι οδυνηρές. Όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα του ανθρώπου, είναι η αμετανοησία του. Ο Άγιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης αναφέρει: «Δε σε κατηγορώ γιατί αμαρτάνεις. Σε κατηγορώ γιατί δε μετανοείς και δεν εξομολογείσαι». Συνεπώς χρειάζεται να αγωνιζόμαστε διαρκώς για τη μετάνοιά μας. Το σχέδιο του αύριο είναι άγνωστο.
Σήμερα όμως, εορτάζουμε και τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της ησυχαστικής ζωής και της προσευχής, ως κεντρικής οδού της πνευματικής προόδου. Οι διδαχές του επικεντρώνονται κυρίως γύρω από την έννοια της θεώσεως, τη διαφορά μεταξύ των ακτίστων και κτιστών ενεργειών του Θεού, καθώς και την ουσιαστική σημασία της προσευχής, της νηστείας και της μυστικής ένωσης με τον Θεό. Για τον ιερό Πατέρα, η ησυχία, δηλαδή η απομόνωση από τον κόσμο και η συνεχής προσευχή, βοηθούν τον άνθρωπο να εισέλθει σε μια άμεση εμπειρία της Θείας παρουσίας και να βιώσει τη Θεία Χάρη.
Η δύναμη της καρδιακής προσευχής, κατά τους Νηπτικούς Αγίους Πατέρες της Εκκλησίας μας, έχει μια ιδιαίτερη και σημαντική θέση στην πνευματική παράδοση της Ορθοδοξίας. Η καρδιακή προσευχή, δεν είναι απλώς μια προσευχή που λέγεται με λόγια, αλλά πηγάζει από το βάθος της καρδιάς, από την ψυχή και γίνεται τρόπος ζωής. Έχει ως στόχο την εσωτερική μετάνοια και την καθαρότητα της καρδιάς. Αυτό ενώνει τον άνθρωπο με τον Θεό.
Κατά τον Άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή, η καρδιακή προσευχή έχει τη δύναμη να θεραπεύει την ψυχή από τα τραύματα των αμαρτιών και να την οδηγεί, με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος, στην εσωτερική ειρήνη. Ο κάθε άνθρωπος, ακόμα και ο αγράμματος, έχει τη δυνατότητα να προσευχηθεί, με απλές μονολόγιστες ευχές, όπως: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με», «Υπεραγία Θεοτόκε πρέσβευε υπέρ ημών», «Κύριε Ιησού Χριστέ φώτισόν μου το σκότος», «Αγία Τριάς ο Θεός, ελέησον και σώσον ημάς».
Αυτές οι απλές, μονολόγιστες ευχές, που δεν έχουν ούτε τόπο, ούτε χρόνο, αλλά επαναλαμβάνονται με πίστη και ταπείνωση, καθαρίζουν την καρδιά μας από τους λογισμούς, μας ενισχύουν πνευματικά και μας δίνουν δύναμη, κουράγιο αλλά και λύση σε κάθε πρόβλημα και αδιέξοδο, όπου και αν βρισκόμαστε. Σύμφωνα με τον Άγιο Παΐσιο, πολύ ωφελεί να λέμε αδιαλείπτως την ευχή. Μέσα στη καρδιά μας και στον νου μας πρέπει να μείνει μόνο το όνομα του Χριστού μας. Γιατί όταν εμείς αφήνουμε την προσευχή, την επικοινωνία μας με τον Θεό, τότε ο διάβολος με λογισμούς αρχίζει και μας ζαλίζει, και δεν ξέρουμε πλέον ούτε τι θέλουμε, ούτε τι λέμε, ούτε τι κάνουμε.
Αδελφοί μου, η δύναμη της προσευχής είναι ακατανίκητη. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος εμπιστεύεται τη Θεία Πρόνοια και βρίσκει τη δύναμη να προχωρήσει, αφήνοντας τα δικά του σχέδια στα χέρια του Δημιουργού. Όπως αναφέρει η Αγία Γραφή «ουκ αδυνατίσει παρά τω Θεώ παν ρήμα» (Λουκ. 1,37), δηλαδή «για τον Θεό τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο», και η προσευχή αποτελεί τη γέφυρα που μετατρέπει την ανθρώπινη αδυναμία σε θεϊκή δύναμη. Ας μάθουμε λοιπόν να προσευχόμαστε, απλά, ταπεινά και ανυπόκριτα, όπως μας προτρέπει ο Απόστολος Παύλος: «αδιαλείπτως προσεύχεσθε». Αμήν.