Του Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου, Πανοσιολ. Αρχιμ. Επιφανίου Ζαχαράκη.
Χριστός Ανέστη!
Κυριακή του Τυφλού σήμερα, αδελφοί μου, και το ευαγγελικό ανάγνωσμα μας εξιστορεί, ένα από τα πιο συγκλονιστικά θαύματα του Κυρίου μας, τη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού. Ενός άνθρωπος που δεν είχε δει ποτέ το φως του ήλιου, ούτε το πρόσωπο της μητέρας του και βρέθηκε ξαφνικά να βλέπει. Ο Ιησούς, με αγάπη και έλεος, του δίνει φως, όχι μόνο στα μάτια, αλλά και στην ψυχή.
Ο Χριστός πορευόμενος, βλέπει έναν άνθρωπο «τυφλὸν ἐκ γενετῆς», που σημαίνει ότι δεν είχε ούτε όραση, ούτε οφθαλμούς. Αυτός δεν ζήτησε τη θεραπεία, όπως πολλοί άλλοι. Ο Κύριος όμως τον βλέπει με συμπόνια και η πρωτοβουλία του θαύματος είναι δική Του. Πολλές φορές ο Κύριος, πρώτος κινείται προς τη σωτηρία του ανθρώπου, πριν ακόμη ο άνθρωπος Τον ζητήσει. Αυτή είναι η προκαταρκτική χάρις, το πρώτο κάλεσμα του Θεού προς τον άνθρωπο.
Η θεραπεία δεν γίνεται με απλό λόγο, όπως αλλού, αλλά με ενέργεια ιδιαίτερη: «έπτυσε κάτω και έφτιαξε πηλό και άλειψε τον πηλό στα μάτια του τυφλού, λέγοντάς του: «Πήγαινε να πλυθείς στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ», που σημαίνει «απεσταλμένος από τον Θεό» (Ιω. 9,6-7). Όπως εξηγεί ο Μέγας Αθανάσιος, αυτή η πράξη θυμίζει τη δημιουργία του Αδάμ, δηλαδή πηλός και πνοή Θεού. Ο Χριστός, λοιπόν, δείχνει πως Αυτός είναι ο Δημιουργός, δίνει φως εκεί που δεν υπήρχε καθόλου.
Η πνευματική τύφλωση των Φαρισαίων είναι ότι, ενώ βλέπουν το θαύμα, δεν έχουν τη δύναμη, την ικανότητα να πιστέψουν. Ο ιερός Χρυσόστομος τονίζει: «Τύφλωσις τοῦ νοός ἐστι φοβερωτέρα τῆς σωματικῆς» (η τύφλωση του νου είναι πολύ πιο φοβερή από τη σωματική τύφλωση). Οι Φαρισαίοι, ενώ έχουν τη φυσική όραση, οι καρδιές τους είναι σκοτισμένες από υπερηφάνεια και κακία. Το θαύμα τους ενοχλεί, γιατί απειλεί την εξουσία τους. Η πίστη τους φαίνεται απειλή και όχι ευλογία. Αυτό που οι Πατέρες ονομάζουν «πνευματική τύφλωση», είναι η ανικανότητα να δούμε τον Θεό και τα πνευματικά πράγματα, εξαιτίας των παθών, της φιλαυτίας, της αμετανοησίας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς γράφει: «Ο τυφλός βλέπει σωματικώς, οι Φαρισαίοι όμως ήταν τυφλοί πνευματικώς. Διότι η αμαρτία σκοτίζει τον νουν και δεν αφήνει να φανερωθεί το φως του Θεού».
Ο πρώην τυφλός δέχεται όχι μόνο την ίαση των οφθαλμών του, αλλά και τον φωτισμό της ψυχής του. Βλέπουμε μια πνευματική πορεία: πρώτα λέγει ότι Αυτός που τον θεράπευσε είναι «ἄνθρωπος λεγόμενος Ἰησοῦς», μετά «προφήτης», και τέλος Τον προσκυνεί ως Θεό: «Καὶ ἐπίστευσεν καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ» (Ιω. 9,38). Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας εξηγεί πως η πίστη γεννιέται από την εμπειρία. Ο άνθρωπος που δέχεται τη χάρη, φωτίζεται σταδιακά. Δεν απαιτείται να τα καταλάβουμε όλα από την αρχή, χρειάζεται υπακοή, καρτερία και εμπιστοσύνη στον Θεό.
Ο Χριστός είναι το Φως του κόσμου: «Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοί οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ» (Ιω. 8,12). Το φως Του δεν είναι μόνο αισθητό, αλλά προπάντων πνευματικό. Είναι το φως της θεογνωσίας, της αλήθειας, της σωτηρίας. Αυτό το φως, μας καλεί να αποκτήσουμε η Εκκλησία, μέσω των μυστηρίων, της προσευχής και της μετάνοιας. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής λέγει πως, «η καθαρότητα της καρδίας γεννά την πνευματική όραση». Χωρίς κάθαρση από τα πάθη δεν μπορούμε να δούμε καθαρά τον Θεό. Η καρδιά μας, όπως έκανε ο τυφλός, χρειάζεται να «πλυθεί» στην Κολυμβήθρα της Χάριτος, δηλαδή στη μετάνοια και στα Άγια Μυστήρια.
Αδελφοί μου, η διήγηση του ευαγγελικού μηνύματος, μας προσκαλεί σε πνευματική αφύπνιση. Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από μία σύγχρονη μορφή τύφλωσης. Ζούμε σ’ έναν κόσμο με πολλές εικόνες, αλλά χωρίς όραση, με πολλές πληροφορίες, αλλά χωρίς διάκριση. Βλέπουμε την εξωτερική εικόνα μας και αγνοούμε τον εσωτερικόεαυτό μας. Η ψυχή ατονεί. Τα μάτια της πίστεως κλείνουν. Και όμως, ο Χριστός περνά, όπως τότε, έτσι και τώρα και μας ρωτά: «Πιστεύεις εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ;» (Ιω. 9,35). Ας απαντήσουμε όπως ο θεραπευμένος τυφλός: «Πιστεύω, Κύριε· καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ». Ας ζητήσουμε με ταπείνωση από τον Κύριο να φωτίσει και τα δικά μας μάτια. Να μας βγάλει από το σκοτάδι των παθών και της αδιαφορίας. Να μας δώσει φως πνευματικό, φως αληθινό, φως σωτηρίας. Να φωτίσει όχι μόνο τα μάτια, αλλά και τις καρδιές μας. Για να Τον βλέπουμε σε κάθε άνθρωπο και σε κάθε στιγμή της ζωής μας, με αλήθεια και φως. Διότι, όπως λέγει και ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος: «Όποιος δεν είδε το φως του Χριστού, δεν έζησε αληθινά». Αμήν!
Χριστός Ανέστη! Αληθώς Ανέστη!