Του Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου, Πανοσιολ. Αρχιμ. Επιφανίου Ζαχαράκη.
«Ἰησοῦ, ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς»
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Το σημερινό Ευαγγέλιο, μας παρουσιάζει τη θεραπεία των δέκα λεπρών. Δεν είναι απλώς ένα θαύμα σωματικής ίασης, αλλάένα μάθημα για την ευγνωμοσύνη, την πίστη και τη σωτηρία του ανθρώπου. Οι δέκα λεπροί στέκονται «πόρρωθεν», δηλαδή μακριά από τον Χριστό. Ο Μωσαϊκός Νόμος τους είχε αποκόψει από την κοινωνία, από τον Ναό, από τους ανθρώπους. Αυτή η απομόνωση μας θυμίζει ότι η λέπρα δεν ήταν μόνο ασθένεια του σώματος, αλλά ένα βαθύ κοινωνικό και πνευματικό τραύμα. Η αμαρτία απομονώνει, αποξενώνει, αποστερεί τη χαρά της κοινωνίας.
Οι δέκα λεπροί ενώνονται από ένα κοινό στοιχείο, την ανάγκη. Παρατηρούμε ότι δέν επιθυμούν συγκεκριμένη θεραπεία, αλλά ζητούν έλεος. Φωνάζουν: «Ἰησοῦ, ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς». Αυτή η κραυγή είναι η προσευχή της Εκκλησίας όλων των αιώνων. Η ικεσία «ἐλέησον ἡμᾶς» δεν είναι απλώς αίτημα για υλική βοήθεια ή θεραπεία, αντίθετα φανερώνει την επίγνωση της ανθρώπινηςαδυναμίας και της ανάγκης για Θεία Χάρη. Δεν είπαν: Ιησού θεράπευσέ μας, αλλά: ελέησέ μας· διότι μέσα στο έλεος του Θεού βρίσκεται το περιεχόμενο κάθε σωτηρίας. Η έκκληση για έλεος αναγνωρίζει ότι η σωτηρία δεν προέρχεται από ανθρώπινη δύναμη, αλλά από την υπερβάλλουσα αγαθότητα του Θεού.
Ανταποκρινόμενος σε αυτήν την κραυγή, ο Χριστός θέτει σε δοκιμασία την πίστη τους. Δεν τους θεραπεύει αμέσως, αλλά τους λέγει: «Πηγαίνετε να δείξετε τον εαυτόν σας εις τους ιερείς, και ενώ πήγαιναν, καθαρίσθηκαν». Ο Άγιος Θεοφύλακτος Βουλγαρίας τονίζει: «Ἡ ἴασις ἐδόθη οὐ πρὶν, ἀλλὰ ἐν τῇ ὑπακοῇ». Η χάρη του Θεού ενεργεί όταν ο άνθρωπος εμπιστεύεται και υπακούει ακόμη κι όταν δεν βλέπει άμεσα αποτέλεσμα. Εμπιστοσύνη λοιπόν στην Εκκλησία και στο νόμο του Θεού. Ο ίδιος ο Κύριος υπακούει σ’ αυτόν: «Μη νομίσετε ότι ήλθα να καταλύσω τον νόμον ή του Προφήτες. Δεν ήρθα να καταλύσω αλλά να τηρήσω, να εκπληρώσω» (Ματθ. 5,17).
Ωστόσο από τους δέκα, μόνον ένας επιστρέφει για να δοξάσει τον Θεό. Και αυτός, όπως σημειώνει ο Ευαγγελιστής, ήταν Σαμαρείτης, δηλαδή αλλόφυλος και περιφρονημένος. Ο ένας λεπρός δεν επέστρεψε απλώς για να πει ‘’ευχαριστώ’’. Επέστρεψε για να δοξάσει τον Θεό. Και τότε ο Χριστός του λέγει: «Ἀναστάς πορεύου· ἡ πίστις σου σέσωκέ σε». Οι άλλοι εννέα θεραπεύθηκαν· αυτός σώθηκε. Ο Άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας λέγει ότι: «Ἄλλο ἐστὶν ἡ ἴασις τοῦ σώματος καὶ ἄλλο ἡ σωτηρία τῆς ψυχῆς· αὕτη γεννᾶται ἐκ τῆς εὐχαριστίας».
Αλήθεια πόσες φορές έχουμε ευεργετηθεί από την Χάρη του Θεού; Ο Θεός από την αρχή της δημιουργίας ευεργετεί αδιάκοπα τον άνθρωπο. Του χάρισε την ύπαρξη, την ελευθερία, την κοινωνία μαζί Του, και μετά την πτώση δεν τον εγκατέλειψε, αλλά τον αναζήτησε, τον ανέμενε και τελικά «οὕτως ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον», ώστε να θυσιαστεί για τη σωτηρία του. Κάθε ανάσα, κάθε αγαθό, φανερό ή αφανές, είναι έκφραση της θείας φιλανθρωπίας. Ωστόσο, η συχνότερη απάντηση του ανθρώπου στη θεϊκή ευεργεσία είναι η αχαριστία. Ο άνθρωπος απολαμβάνει τα δώρα του Θεού, αλλά λησμονεί τον Δωρητή· ζητεί την ευλογία, αλλά αποστρέφεται τον Ευεργέτη. Όπως οι εννέα λεπροί του Ευαγγελίου, θεραπεύτηκαν, αλλά δεν επέστρεψαν να δοξάσουν τον Θεό. Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης έλεγε: «Η αχαριστία διώχνει τη χάρη του Θεού· η ευγνωμοσύνη τη φέρνει πάλι».
Συνεπώς, θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι η αχαριστία δεν είναι απλώς ηθικό ελάττωμα· είναι πνευματική τύφλωση. Κλείνει την καρδιά στη Χάρη και γεννά αποξένωση από τον Θεό. Αντίθετα, η ευχαριστία αποκαθιστά τη σωστή σχέση με τον Θεό, γεννά ταπείνωση, οδηγεί στη μετάνοια και στη σωτηρία. Δεν είναι τυχαίο ότι η σωτηρία κορυφώνεται στη Θεία Ευχαριστία, όπου ο άνθρωπος ανταποδίδει την άπειρη δωρεά του Θεού με προσφορά ζωής και καρδιάς. Και ο Άγιος Πορφύριος έλεγε: «Να ευχαριστείς τον Θεό για όλα· τότε έρχεται η χαρά και η ίαση της ψυχής».
Αδελφοί μου, ας αναλογιστούμε πόσες φορές κι εμείς μοιάζουμε με τους εννέα που πήραν την θεραπεία κι έφυγαν; Ζητούμε, λαμβάνουμε, προχωρούμε και ξεχνούμε τον Ευεργέτη; Η Εκκλησία μας καλεί σήμερα να ταυτιστούμε με τον «ένα»: τον άνθρωπο της ευχαριστίας, της ταπείνωσης, της δοξολογίας. Γιατί η Θεία Λειτουργία δεν είναι τίποτε άλλο παρά ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ. Ευχαριστούμε τον Κύριο, γιατί ο ερχομός Του, άνοιξε τον δρόμο της σωτηρίας.
Aντιλαμβανόμαστε ότι, η ευγνωμοσύνη είναι το ασφαλές σημάδι της πίστεως και της ταπείνωσης. Όποιος αναγνωρίζει ότι τα πάντα στη ζωή είναι δώρα Θεού, καταφέρνει να μένει πάντοτε κοντά Του. Αντίθετα, όποιος λησμονεί τον Ευεργέτη, σταδιακά χάνει την ευλογία, ακόμη κι αν έχει αξιωθεί να ζήσει το μεγαλύτερο θαύμα.
Το παράδειγμα του Σαμαρείτη τονίζει ακριβώς αυτό, ότι η πίστη και η ευγνωμοσύνη είναι οι πραγματικοί καρποί που οδηγούν στη σωτηρία. Καθίσταται σαφές πως η Ευχαριστία είναι το κλειδί που ανοίγει την πόρτα του Παραδείσου και η σχέση μας με τον Θεό υπερβαίνει κάθε εθνοτική ή κοινωνική διάκριση. Ας πέσουμε, λοιπόν, κι εμείς με συντριβή «ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ», όχι μόνο για να ζητήσουμε κάτι, αλλά κυρίως για να εκφράσουμε την ευχαριστία μας. Και τότε, πέρα από κάθε πρόσκαιρη σωματική ίαση, θα αξιωθούμε να ακούσουμε στην καρδιά μας τον λόγο της αιώνιας ελπίδας: «Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε». Αμήν!