Του Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου, Πανοσιολ. Αρχιμ. Επιφανίου Ζαχαράκη.
«Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 4,17)
Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Η Αγία μας Εκκλησία, αφού εόρτασε με λαμπρότητα το μέγα γεγονός των Θεοφανείων, μας οδηγεί σήμερα, την Κυριακή μετά τα Φώτα, να στοχαστούμε βαθύτερα το νόημα της φανερώσεως του Θεού στον κόσμο και τις συνέπειες αυτής της φανερώσεως για τη ζωή μας. Πρόκειται για μια ζωντανή πραγματικότητα που συνεχίζει να ενεργεί μέσα στην Εκκλησία και μέσα στις ψυχές μας.
Στο Ιερό Ευαγγέλιο ακούσαμε σήμερα ότι ο Χριστός, μετά τη Βάπτισή Του στον Ιορδάνη, «ἤρξατο κηρύσσειν καὶ λέγειν· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν». Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος συνδέει το ξεκίνημα του κηρύγματος του Χριστού με την προφητεία του Προφήτη Ησαΐα: «Ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει εἶδε φῶς μέγα». Ο κόσμος πριν από τον Χριστό βρισκόταν στο σκοτάδι: σκοτάδι άγνοιας του αληθινού Θεού, σκοτάδι αμαρτίας, σκοτάδι φόβου του θανάτου. Με τα Θεοφάνεια, το φως της Αγίας Τριάδος φανερώθηκε καθαρά, διότιο Υιός βαπτίζεται, Το Άγιο Πνεύμα καταβαίνει «ἐν εἴδει περιστερᾶς», και η φωνή του Πατρός μαρτυρεί: «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός». Αυτό το φως δεν έσβησε. Δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Είναι το ίδιο φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο που επιθυμεί να ζήσει «ἐν ἀληθείᾳ».
Ο Χριστός δεν βαπτίστηκε γιατί είχε ανάγκη καθάρσεως. Εκείνος είναι αναμάρτητος. Μπήκε όμως στα νερά του Ιορδάνη για να αγιάσει την κτίση, να συντρίψει τη δύναμη του κακού και να ανοίξει τον δρόμο της σωτηρίας για όλους μας. Με το δικό μας Βάπτισμα αποτινάξαμε τον παλαιό άνθρωπο, ενδυθήκαμε τον Χριστό και γίναμε τέκνα Θεού κατά χάριν. Η Κυριακή μετά τα Φώτα μάς υπενθυμίζει ότι το Βάπτισμα είναι μια διαρκής κλήση, να ζούμε ως φωτισμένοι άνθρωποι, ως παιδιά του φωτός και όχι του σκότους. Ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων λέγει: «Κατεβήκαμε νεκροί διὰ τὴν ἁμαρτίαν, ἀνεβήκαμε ζῶντες διὰ τὴν χάριν». Το Βάπτισμα είναι συμμετοχή στον θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού και νέα γέννηση «ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος».
Το πρώτο κήρυγμα του Χριστού συνοψίζεται σε μία λέξη: ‘’Μετάνοια’’. Όχι φόβος ή απειλή, αλλά πρόσκληση αποδοχής, με αγάπη. Μετάνοια σημαίνει αλλαγή νοός, αλλαγή τρόπου σκέψης και ζωής. Σημαίνει να στραφούμε από το σκοτάδι στο φως, από την αυτάρκεια στην εμπιστοσύνη του Θεού. Η βασιλεία του Θεού «ἤγγικε». Είναι ήδη κοντά μας, όταν συγχωρούμε, όταν αγαπούμε τον εχθρό μας, όταν αγωνιζόμαστε κατά του εγωισμού και της αμαρτίας, όταν ζούμε τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Ο Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ λέει: «Η μετάνοια δεν είναι ηθική βελτίωση, αλλά αλλαγή τρόπου υπάρξεως· είναι είσοδος του ανθρώπου στην Βασιλεία του Θεού». Η Βασιλεία δεν είναι μόνο ένα μελλοντικό γεγονός. Η μετάνοια είναι το «κλειδί» της εισόδου. Ζούμε ήδη «ἐνπρογεύσει» τη Βασιλεία. Ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης λέγει: «Η μετάνοια είναι η χαρά του Χριστού μέσα μας. Όταν ζει ο Χριστός στην καρδιά, εκεί είναι η Βασιλεία». Όχι φόβος λοιπόν, αλλά χαρμολύπη. Η Βασιλεία ταυτίζεται με τη ζωή εν ‘’Χριστῷ’’.
Στη σύγχρονη εποχή, παρά την τεχνολογική πρόοδο, ο άνθρωπος συχνά ζει σε πνευματικό σκοτάδι: άγχος, μοναξιά, ανασφάλεια, απώλεια νοήματος. Η Εκκλησία σήμερα μάς υπενθυμίζει ότι το αληθινό φως δεν είναι ιδέα ή φιλοσοφία, αλλά Πρόσωπο: ο Σωτήρας Χριστός. Η πρόσκληση σε ζωή Βασιλείας ξεκινάει «από τώρα». Η ουράνια Βασιλεία δεν αναβάλλεται για το μέλλον, αλλά βιώνεται μυστηριακά στο παρόν και αρχίζει με τη μετάνοια. Όπως λένε οι Πατέρες, η Βασιλεία του Θεού αρχίζει μέσα στην καρδιά που μετανοεί.
Αδελφοί μου, ας μη μείνουμε απλοί θεατές του φωτός, αλλάμέτοχοι. Ας επιτρέψουμε στον Χριστό να φωτίσει τις σκέψεις, τις αποφάσεις και την καθημερινότητά μας. Τότε η ζωή μας θα γίνει μαρτυρία ότι «ὁ Θεός ἐφανερώθη ἐν σαρκί» και συνεχίζει να ενεργεί στον κόσμο. Να μην αναβάλλομε για αργότερα τη μετάνοιά μας. Το παρόν είναι δικό μας και ο κατάλληλος χρόνος. Το αύριο είναι του Θεού. Η μετάνοια δεν είναι απλώς λύπη για το λάθος, αλλά επιστροφή, αλλαγή πορείας, αρχή νέας ζωής. Κάθε αναβολή σκληραίνει την καρδιά και κάνει το λάθος να φαίνεται φυσιολογικό. Σήμερα μπορούμε να ζητήσουμε συγχώρεση, να διορθώσουμε ό,τι πληγώσαμε, να κάνουμε το πρώτο βήμα προς το φως. Όπως λέει και ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης: «Όταν ο άνθρωπος μετανοήσει αληθινά, τότε η Βασιλεία του Θεού έρχεται μέσα του· δεν περιμένει να πεθάνει».
Είθε το φως και η χάρις των Θεοφανείων, να μας συνοδεύουν όλο τον χρόνο, να μας καθοδηγούν στον δρόμο της μετανοίας, της πίστεως και της αγάπης. Αμήν!